Kwota wolna od podatku i PIT-37 – wysokość, zmiany i sposób obliczania

Autor: Redakcja - Data publikacji: 2021-11-17 16:31:43

Kwota wolna od podatku wynosi w Polsce obecnie 8 000 zł. Jest to jedna z najniższych wartości w całej Unii Europejskiej. Ponadto ma charakter degresywny, co oznacza, że im wyższe osiągniesz dochody, tym niższa będzie przysługująca ci kwota wolna od podatku. Zmiany proponowane Polskim Ładem, które mają zostać wprowadzone wraz z nadejściem 2022 roku, mają na celu podwyższenie kwoty wolnej od podatku do 30 000 zł i zlikwidowanie jest degresywnego charakteru.

Czym jest kwota wolna od podatku?

Kwota wolna od podatku to poziom dochodów osiągniętych w ciągu roku, od których nie ma obowiązku odprowadzania podatku dochodowego. Przy czym dochód rozumiany jest tu jako podstawa opodatkowania (czyli przychody) pomniejszone o koszty uzyskania przychodów i składki ZUS na ubezpieczenia społeczne.

Komu przysługuje kwota wolna od podatku?

Kwota wolna od podatku przysługuje podatnikom, którzy rozliczają się na zasadach ogólnych z uwzględnieniem skali podatkowej (17 proc. i 32 proc.). Innymi słowy – możesz skorzystać z kwoty wolnej od podatku, jeśli rozliczasz się na deklaracji PIT-37 lub PIT-36.

Kto nie może skorzystać z kwoty wolnej od podatku?

Kwota wolna od podatku nie obejmuje osób prowadzących działalność gospodarczą, które rozliczają się ryczałtem ewidencjonowanym (PIT-28), liniowo (PIT-36L) lub kartą podatkową (PIT-16A).

Ponadto na jej zastosowanie nie pozwalają dochody, które są zwolnione z opodatkowania lub są rozliczane ryczałtowo. Jest to przede wszystkim działalność wykonywana osobiście np. na podstawie umowy zlecenie, umowy o dzieło, czy kontraktu menadżerskiego.

Ile wynosi kwota wolna od podatku?

Kwestię wysokości kwoty wolnej od podatku reguluje Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wraz z kilkoma jej nowelizacjami na przestrzeni lat zmieniała się również kwota wolna od podatku.

Rok/Lata

Wysokość kwoty wolnej od podatku

2002

272,16 zł

2003-2006

2789,89 zł

2007

3013,37 zł

2008-2019

3091 zł

2017

6600 zł

2018-2021

8000 zł

Źródło: opracowanie własne

Obecnie kwota wolna od podatku wynosi 8000 zł i ma charakter degresywny. Oznacza to, że maleje wraz ze wzrostem dochodu, jaki osiągasz w ciągu roku.

Możesz ją obliczyć samodzielnie, choć nie jest to łatwe zadanie rachunkowe. O tym, jaka przysługiwać ci będzie kwota wolna od podatku, przekonasz się podczas rozliczania PIT-36 lub PIT-37. Kwotę zmniejszającą podatek należy wówczas zastosować do kwoty wyliczonego podatku, zanim zastosowane zostaną przysługujące ci ulgi. Chodzi tu jednak wyłącznie o te ulgi, które obniżają sam podatek, a nie kwotę podstawy opodatkowania, a więc: ulga prorodzinna (ulga na dzieci), składki ZUS zdrowotne i ulga abolicyjna.

Kwota podstawy opodatkowania

Kwota zmniejszająca podatek

8000 zł

1 360 zł

8001 – 13 000 zł

1 360 zł – (834,88 zł × [podstawa obliczenia podatku – 8 000 zł] / 5 000 zł)

13 001 – 85 528 zł

525,12 zł

85 528,00 – 127 000,00 zł

525,12 zł – (525,12 zł × [podstawa obliczenia podatku – 85 528 zł] / 41 472 zł)

więcej niż 127 001 zł

Kwota wolna od podatku nie przysługuje

Źródło: opracowanie własne na podstawie Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Kwota wolna od podatku a Polski Ład

Polski Ład (zwany początkowo Nowym Ładem) ma wprowadzić od 2022 r. istotne zmiany dotyczące kwoty wolnej od podatku. Nie będzie ona miała już charakteru degresywnego.

Ponadto zostanie podniesiona z aktualnego poziomu 8 000 zł do 30 000 zł. Ma to w założeniu podwyższyć płace aż 18 mln Polaków, którzy osiągają niskie i średnie dochody (w tym emerytów). Wszyscy ci, którzy otrzymują płacę minimalną, zostaną więc zwolnienie z konieczności opłacenia podatku dochodowego.

Dla tych, którzy zarabiają najwięcej, zostanie podwyższony drugi próg podatkowy (32 proc.) z poziomu 85 528 zł do 120 000 zł.

Oznacza to, że dopiero od kwoty dochodu powyżej 120 000 zł konieczne będzie zapłacenie podatku 32 proc. Natomiast podatek 17 proc. trzeba będzie zapłacić od kwoty powyżej 85 528 zł do 120 000 zł.

Kwota wolna przed i po wprowadzeniu Polskiego Ładu

Wprowadzenie Polskiego Ładu w 2022 r. ma na celu m.in. podwyższenie kwoty wolnej od podatku i drugim progu podatkowego, a jednocześnie zlikwidowanie możliwości odliczenia od podatku składek ZUS zdrowotnych. Będzie to rozwiązanie korzystne dla osób, które mają pensje niskie i średnie. Ci natomiast, których zarobki są wysokie – zapłacą wyższy podatek.

Obliczanie podatku w 2021 r.

Chcąc obliczyć należny do zapłacenia podatek, musisz od dochodu odjąć ulgi dochodowe (np. termomodernizacyjną, na Internet czy darowiznę). Wynik, zaokrąglony do pełnych złotych stanowi podstawę opodatkowania, warunkującą zastosowanie stopy procentowej 17 proc. lub 32 proc. Wpływa ona także na wysokość  kwoty zmniejszającej podatek, jaką należy zastosować.

Podstawa obliczenia podatku w złotych

Podatek wynosi

ponad

do

 

85 528

17%

Minus kwota zmniejszająca podatek

85 528

 

14 539 zł 76 gr + 32% nadwyżki ponad 85 528 zł

Przykład obliczenia

Twoja podstawa opodatkowania wynosi 10 000 zł. Dla kwoty podstawy opodatkowania w przedziale 8000-13 000 zł należy wyliczyć kwotę zmniejszającą podatek, stosując wzór:

1 360 zł – (834,88 zł × [podstawa obliczenia podatku – 8 000 zł] / 5 000 zł).

Przy podstawie opodatkowania 10 000 zł kwota zmniejszająca podatek wyniesie po zaokrągleniu do pełnych złotych 1 026 zł (1 360 zł – (834,88 zł x [10 000 zł – 8 000 zł] / 5 000 zł).

Ponieważ kwota podstawy opodatkowania (10 000 zł) mieści się w pierwszym progu podatkowym, należy ją pomnożyć przez 17 proc. i pomniejszyć o obliczoną kwotę zmniejszającą podatek (10 000 zł x 17% – 1026 zł). Podatek wyniesie wówczas 674 zł.

Możesz go jednak pomniejszyć o ulgi podatkowe w przysługującej ci wysokości (są to: składki ZUS zdrowotne, ulga prorodzinna i ulga abolicyjna).

Podstawa obliczenia podatku w złotych

Podatek wynosi

ponad

do

 

120 000

17% minus kwota zmniejszająca podatek 5 100 zł

120 000

 

15 300 zł + 32% nadwyżki ponad 120 000 zł

Źródło: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Obliczanie podatku w 2021 r.

Wprowadzenie Polskiego Ładu znacząco uprości proces obliczania podatku należnego do zapłaty.

Kwota zmniejszająca podatek została ustalona na jednolitym poziomie 5 100,00 zł (bez względu na wysokość dochodów). Zlikwidowana więc zostaje degresywna metoda obliczania podatku.

Przykład obliczenia

Twoja podstawa opodatkowania wynosi 10 000 zł i tym samym mieści się w pierwszym progu podatkowym. Od 17 proc. jej wysokości odejmij kwotę zmniejszająca podatek, która wynosi 5 100 zł (10 000 zł x 17% – 5 100 zł). Uzyskasz wynik ujemny, co oznacza, że nie jesteś zobowiązany do uiszczenia podatku.

Źródło: Projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw

Kwota wolna od podatku a wysokie dochody

Wysokość podstawy opodatkowania można niekiedy obniżyć i tym samym zmniejszyć podatek należny do zapłaty. Jak to zrobić? Wystarczy zmienić sposób rozliczania z indywidualnego na wspólny z małżonkiem. Jest to szczególnie korzystne w sytuacji, gdy dochód jednego z nich jest bardzo wysoki (mieści się w drugim progu podatkowym) a drugi niski. Rozliczając PIT-37 jeden z nich zapłaciłby więc podatek 32 proc. dla nadwyżki powyżej 85 528 zł.

Składając deklarację wspólnie z małżonkiem, kwota łącznie osiągniętych dochodów może spaść poniżej drugiego progu podatkowego i tym samym każdy z nich zapłaci podatek 17 proc.

Warto również skorzystać z ulg i odliczeń podatkowych, które mogą zmniejszyć podstawę opodatkowania oraz sam podatek. Sprawdź, czy przysługuje ci:

  • ulga prorodzinna (ulga na dziecko),
  • ulga abolicyjna,
  • ulga rehabilitacyjna,
  • wpłaty na IKZE (Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego),
  • ulga na Internet,
  • zwrot nienależnych świadczeń,
  • odliczenie składek ZUS zdrowotnych,
  • ulga termomodernizacyjna,
  • ulga mieszkaniowa,
  • ulga dla młodych (bezPIT dla młodych).

Kwota wolna od podatku w PIT-37

Z kwoty wolnej od podatku nie mogą skorzystać wszyscy podatnicy. Obejmuje ona tylko tych, którzy przekazują do urzędu skarbowego PIT-37 i PIT-36, a więc rozliczają się na zasadach ogólnych z wg skali podatkowej (17 proc. i 32 proc.). Z kwoty wolnej od podatku nie mogą więc skorzystać osoby prowadzące działalność gospodarczą rozliczaną ryczałtowo, liniowo lub karta podatkową.

Jeśli w ciągu roku osiągasz dochody, które nie przekraczają kwoty wolnej od podatku, nie zwalnia się to z obowiązku złożenia PIT-36 lub PIT-37. Zaniechanie w tym zakresie stanowi wykroczenie skarbowe i rodzi konsekwencje finansowe w postaci kary grzywny. Ponadto terminowe rozliczenie deklaracji PIT może się okazać dla ciebie korzystne, ponieważ spowoduje zwrot nadpłaconego podatku, który był w ciągu roku odprowadzany w formie zaliczek (zaliczka 17 proc. na podatek dochodowy).

Rozliczenia podatkowego nie składa się wyłącznie wówczas, gdy w roku podatkowym nie osiągnął dochodu lub jego źródła nie podlegają opodatkowaniu np. zasiłki, odszkodowania, czy dodatki mieszkaniowe.

Rozliczając e-Pity w systemie Twój e-PIT, nie musisz się martwić o skomplikowane obliczenia kwot: podstawy opodatkowania, zmniejszającej podatek i samego podatku. Krajowa Administracja Skarbowa wstępnie wypełnia za ciebie deklarację. System na podstawie pozyskanych danych oblicza dochód, podatek i finalnie wskazuje czy wystąpiła nadpłata lub niedopłata. W pierwszym wypadku pieniądze zostaną przelane na podany w Twój e-PIT rachunek bankowy, natomiast w drugim – będziesz zmuszony zapłacić podatek, wykorzystując do tego mikro rachunek podatkowy w tymże systemie.

 

Kwota wolna od podatku w Twój e-pit

Źródło: opracowanie własne na podstawie podatki.gov.pl/pit/twoj-e-pit

Kwota wolna od podatku w Polsce jest na bardzo niskim poziomie w stosunku do innych państw w Unii Europejskiej. W efekcie podatku od osiągniętych dochodów nie muszą płacić tylko osoby bardzo mało zarabiającej (poniżej 8 000 zł w ciągu roku). Polski Ład, planowany do wprowadzenia w 2022 r. przewiduje podwyższenie kwoty wolnej od podatku do poziomu 30 000 zł. Jednocześnie zlikwidowane zostanie możliwość odliczenia od podatku składek ZUS zdrowotnych, co niekorzystnie wpłynie na zobowiązania podatkowe osób lepiej zarabiających.

Źródła

  1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19910800350/U/D19910350Lj.pdf, dostęp: 9.09.2021 r.
  2. Projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw, https://legislacja.gov.pl/docs//2/12349409/12805420/12805421/dokument514502.pdf, dostęp: 9.09.2021 r.
  3. Polski Ład, http://polskilad.pis.org.pl/files/Polski_Lad.pdf, dostęp: 9.09.2021 r.